Hindi lamang mga magsasaka ang apektado ng usaping agraryo, ‘pagkat nakikinabang din ang mga karaniwang mamayan sa kanilang inaani. Mula sa kanin, asukal, kape, tsokolate, mga gulay at prutas, hanggang sa mga herbal remedy tulad ng Taheebo o Charantia; dumadaan ang lahat ng mga ito sa mga palad ng ating mga kapatid sa kabukiran. Sa madaling salita, ang laban ng mga magsasaka tungo sa tunay na repormang agraryo ay laban din nating lahat. Pinahahalagahan ng mga kasapi ng Kilometer 64 Poetry Collective ang tunay na repormang agraryo. Sa tulong ng aming mga tula, nawa’y maipabot ang pakikibakang ito sa pinakamalawak at pinakamataas na antas.
Magbungkal at Maningil
-Jonathan Vergara Geronimo
Nagtanim
ang namanhid na mga kamay.
Nagbungkal
ang mga sunog na palad.
Naggapas
ang mga kalawanging karit.
Nagutom
ang pamilya ng mga nagpawis at nagdilig.
…
Manhid
ang walang galos na kamay.
Nanununog
ang unipormadong kasabwat.
Nangangalawang
ang hari-hariang sistema.
Nagpapawis at nagdidilig
ng ginto ang higaang tigmak-dugo.
Hanggang ang dating nagtatanim, nagbubungkal,
naggagapas at nagugutom
ay may araw na lumisan sa kanilang mga sakahan.
Nagpunla ng libong punglo
upang maningil ng kaunting galos
o ulong pugot?
Si Jonathan Vergara Geronimo ay kasalukuyang part-time lektyurer sa kolehyo. Nagtapos ng BSE Filipino sa noong 2008 at kasalukuyang kumukuha ng MA sa Pagtuturo ng Filipino sa PNU. Kasapi ng Alliance of Concerned Teachers (ACT), PSLLF, Philippine PEN at dating patnugot ng Saliksikan at Panitikan sa The Torch. Pinatalsik ng mga kapitalistang pari at admin ng dating pinapasukan dahil sa politika ngunit patuloy na nakikibaka at nagmumulat.
Pulang Balaraw sa Puso ng Halimaw na Dilaw
-Grobyas Magdiwang
Kung ulap ay magdilim,
sindilim ng lagim
at ulan itong babagsak
sa lupain ng Tarlak
aking bibigkisin bawat nitong patak
at ihahagupit sa poon ng pilak
Kung araw ay pumula’t
lipasan ng panglaw,
aking hahasain tabak ko’t balaraw,
kinang ng talim nito’y magsisilbing tanglaw
at sa gitna ng gabing sing-itim ng tagak,
sa puso ng halimaw na dilaw
ito’y aking itatarak.
Kung sila na hindi nagpapagal ay lalong yumayaman
at tayong kayod-kalabaw ay sadlak sa kahirapan
dito sa asyendang hindi lang
katas ng tubo
ang pinipiga
kundi pati mga litid at dugo
ng magsasaka.
Kung ang lipunang ito’y paghaharian
ng mga gahaman,
ang maghimagsik ay hindi lamang makatwiran-
ito’y kinakailangan.
Grobyas Magdiwang. Si Andres Bonifacio ang kinikilalang pambansang bayani, hindi si Rizal. Si Grobyas ay kumukunsumo ng tatlong bote ng Pale Pilsen at dalawandaang tasa ng kape sa loob ng isang buwan. Paboritong kulay ang pula ngunit laging itim ang damit. Pantalo’y punit-punit kaya napagkakamalang adik. Frustrated dahil walang pakialam ang mga dormmates niya sa mga isyung panlipunan kaya’t madalas niyang binubulabog ang buong dorm sa malakas na tugtog ng mga awit ng pakikibaka. Kasapi ng Kapatirang Beta Sigma.
Kalansing
-Mark Angeles
Sa isang dako ng daigdig,
isang kamay ang nagpalaya
sa isang limang pisong barya,
hinagis ito sa himpapawid,
kumislap pang tulad ng nguso
ng mapusok na baril
na kinalabit ang gatilyo
bago bumulusok
sa mga musmos na palad
na sabik na naglulumiyad
para hulihin ang barya
tulad ng isang mailap
na tutubi.
Sa isang dako ng daigdig,
walang kurap ang mga mata
ng isang batang
tinuturuan ng kanyang ama
kung paano mapaglalaho
ang isang limang pisong barya
sa loob ng binuhol na panyo.
Sa isang dako ng daigdig,
kalansing ang dighay
ng kinakalawang na lata
nang busugin
ng limang pisong barya
isang linggong nabundat
sa mga lobo at sampagita
ang tarangkahan ng simbahan.
Sa isang dako ng daigdig,
sinasara ng gobyerno
ang isang kasunduan—
regalong naghihintay
sa bawat magsasaka
ng buong kapuluan—
isang limang pisong barya
na hindi nangingiming
magwika ng, “Gantimpala
sa pagbabanat ninyo ng buto!”
“Pagdamutan na ninyo.”
“Iyan lang ang nararapat
sa inyo, mga putangna kayo…”
Anak ng pitong kulog!
Saang tumbong kaya humuhugot
ng lakas ng loob
ang mga taong-gobyerno?
Sukat akalaing matatanso
ang mga bihasa sa karit at araro,
lansihin sa kalansing
silang nagpapahinog
ng lintik at kamao.
Saan mang sulok ng daigdig
nakaumang ang kanilang anino.
May tatlong koleksyon ng mga tula si Mark Angeles–ang mga indie book na “Patikim” at “Emotero” at isang e-book, ang “Engkantado”.
Bagong Puna