Ugayyam ni Rafael Markus Bangit

Ugayyam ni Rafael Markus Bangit

Mark Angeles

Masdan ang mga kiling:

kumakandi-kandirit

sa sibulan ng palay,

pinong siyap ay awit.

Bunton ng mga ulap

ay nagbibigay-lilim

sa mga kabataang

bumababa sa payew.

Tila bunga ng bundok

ang hilera ng fale:

namugad sa dalislis

at langit ang haligi.

Umaamo sa lambing

ng himig ng saggeypo

ang ulang dumidilig

sa liblib ng kakkaju.

Masdan ang ilog Chico:

mutya ni Macli’ng Dulag;

sinaluyan ng dugo

ng ating mga pangat.

Nagngangangang babbaket,

nangangasong lallakay,

ipagpugot ng ulo

minanang matagu-an.

Isanggalang ang tribo

sa mga mandaragit.

May alay mang allasiw,

bodong ay ipagkait.

Katawan kong marupok

inarok man ng bala,

hindi mapatitimpi

ayyeng ng kaluluwa.

Sa larang ay itapis

hinabi kong ugayyam.

“Agbiag ti umili!”

ang ating salidummay!

Talababa:

ugayyam – balada; kiling – ibong naghuhudyat ng panahon ng pagtatanim; payew (pappayew o payaw) – hagdang palayan; fale – bahay; saggeypo – instrumentong pangmusika na hinihipan; kakkaju – kakahuyan; pangat – pinuno ng tribo; babbaket – mga matatandang kababaihan; lallakay – mga matatandang kalalakihan; matagu-an – biyaya ng buhay; allasiw – handog; bodong – kasunduang pangkapayapaan; ayyeng –  chant; Agbiag ti umili! – Mabuhay ang taumbayan! salidummay – awit Kalinga.

**Si Rafael Markus Bangit, isang pangat ng Kalinga, ay dating regional coordinator ng Cordillera Peoples Alliance – Elders Desk at ng Bodong Peoples Organization. Noong Hunyo 8, 2006, pinagbabaril siya sa San Isidro, Echague, Isabela ng pinaghihinalaang death squad ng militar.